Zona Aşısı Gözü de Korur mu? Kimlere Önerilir?
Zona (Herpes Zoster), çocukluk çağında geçirilen suçiçeğine neden olan Varicella Zoster Virüsü (VZV)’nün yıllar sonra yeniden aktif hale gelmesiyle ortaya çıkar. Çoğu kişi zonayı sadece cilt döküntüsü olarak düşünse de, hastalık bazen gözü etkileyerek ciddi ve kalıcı görme kaybına neden olabilir.
Bu nedenle son yıllarda sık sorulan sorulardan biri şudur:
“Zona aşısı gözü de korur mu?”
Kısa cevap: Evet. Dolaylı olarak gözü de koruyabilir.
Zona Gözü Nasıl Etkiler?
Virüs alın, göz kapağı ve burun çevresindeki sinirleri tuttuğunda buna Herpes Zoster Oftalmikus (HZO) denir.
Bu durumda şu sorunlar gelişebilir:
- Kornea iltihabı (keratit)
- Göz içi iltihabı (üveit)
- Göz tansiyonunda yükselme
- Retina ve optik sinir tutulumu
- Korneada kalıcı izler
- Şiddetli göz ağrısı
- Kalıcı görme kaybı
Özellikle yaşlı hastalarda tedaviye rağmen uzun süre devam eden ağrı (postherpetik nevralji) yaşam kalitesini ciddi şekilde bozabilir.
Zona Aşısı Bunları Önleyebilir mi?
Evet.
Günümüzde kullanılan rekombinant zona aşısı (Shingrix®), bağışıklık sistemini güçlendirerek zona gelişme riskini önemli ölçüde azaltır.
Zona gelişmediği takdirde;
- Herpes zoster oftalmikus gelişme riski de azalır.
- Buna bağlı kornea ve göz içi komplikasyonları büyük ölçüde önlenebilir.
- Görme kaybı riski düşer.
Yani aşı doğrudan gözü hedeflemez; gözü tehdit eden zona enfeksiyonunu önleyerek koruyucu etki sağlar.
Daha Önce Gözünde Zona Geçirenlerde Aşı Yapılır mı?
Bu konu oldukça önemlidir.
Eskiden zona geçiren kişilere tekrar aşı yapılmasının gerekli olmadığı düşünülürdü.
Ancak bugün biliyoruz ki:
- Zona birden fazla kez geçirilebilir.
- Özellikle göz zonası geçiren kişilerde tekrar etme riski vardır.
Bu nedenle uygun süre geçtikten sonra doktor önerisiyle aşılama yapılması tavsiye edilmektedir.
Kimlere Öneriliyor?
Uluslararası göz ve enfeksiyon hastalıkları rehberleri genel olarak şu gruplara zona aşısını önermektedir:
✅ 50 yaş ve üzerindeki erişkinler
✅ 19 yaş ve üzerindeki bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler
✅ Diyabet, kronik böbrek hastalığı, KOAH gibi kronik hastalığı bulunanlar
✅ Kanser tedavisi görenler
✅ Organ nakli yapılan hastalar
✅ Bağışıklığı baskılayan ilaç kullananlar
Göz yönünden özellikle;
- Daha önce göz zonası geçirenlerde
- Tek gözü gören kişilerde
- Kornea hastalığı bulunanlarda
aşı konusu doktorla ayrıca değerlendirilmelidir.
Zona Aşısı Yüzde 100 Korur mu?
Hayır.
Hiçbir aşı yüzde 100 koruma sağlamaz.
Ancak yapılan büyük klinik çalışmalarda günümüzde kullanılan rekombinant zona aşısının;
- Zona gelişimini çok yüksek oranda azalttığı,
- Ağır seyreden hastalıkları önemli ölçüde önlediği,
- Postherpetik nevralji riskini belirgin şekilde düşürdüğü gösterilmiştir.
Bu nedenle birçok ülkede rutin erişkin aşı programlarının önemli bir parçası haline gelmiştir.
Göz Doktoru Olarak Benim Görüşüm
Herpes zoster oftalmikus, bazen tek bir atakla bile kalıcı kornea hasarı, kronik göz iltihabı ve görme kaybına yol açabilen ciddi bir hastalıktır.
Özellikle 50 yaş üzerindeki bireylerde ve bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde, uygun hastalarda zona aşısının sadece genel sağlık açısından değil, göz sağlığının korunması açısından da önemli katkı sağlayabileceğini düşünüyorum.
Elbette aşı kararı; kişinin yaşı, genel sağlık durumu, kullandığı ilaçlar ve daha önce zona geçirip geçirmediği değerlendirilerek aile hekimi veya ilgili uzman doktorla birlikte verilmelidir.
Prof. Dr. Mahmut Kaşkaloğlu
Göz Hastalıkları Uzmanı
