Şaşılık (Strabismus) Nedir?
Şaşılık nedir?
Şaşılık (strabismus), iki gözün aynı noktaya birlikte bakamaması sonucu gözlerden birinin veya her ikisinin farklı yönlere kaymasıdır.
Normalde her iki göz aynı hedefe odaklanır ve beyin bu iki görüntüyü tek bir görüntü olarak birleştirir. Şaşılıkta ise bu uyum bozulur.
Şaşılık yalnızca estetik bir sorun değildir. Özellikle çocuklarda tedavi edilmezse göz tembelliğine (ambliyopi) ve kalıcı görme kaybına yol açabilir.
Şaşılık belirtileri nelerdir?
Şaşılığın en sık görülen belirtileri:
- Gözlerden birinin içe, dışa, yukarıya veya aşağıya kayması
- Çift görme (özellikle erişkinlerde)
- Başı sürekli eğerek bakma
- Bir gözü kısma veya kapatma
- Güneşte tek gözü kapatma
- Derinlik hissinde azalma
- Çocuklarda göz tembelliği
Bazı şaşılıklar sürekli, bazıları ise yalnızca yorgunlukta veya uzağa bakarken ortaya çıkabilir.
Şaşılık neden olur?
Şaşılığın tek bir nedeni yoktur.
En sık nedenler:
Doğuştan şaşılık
İlk aylarda veya ilk yıllarda ortaya çıkabilir.
Kırma kusurları
Özellikle yüksek hipermetropisi olan çocuklarda göz içe kayabilir.
Göz tembelliği
Bir gözün az görmesi şaşılığa neden olabilir.
Sinir ve kas hastalıkları
Göz kaslarını yöneten sinirlerin etkilenmesi sonucu şaşılık gelişebilir.
Travma
Kafa veya göz travmaları sonrasında görülebilir.
Tiroid göz hastalığı
Özellikle erişkinlerde çift görme ile birlikte şaşılığa neden olabilir.
Şaşılık çeşitleri nelerdir?
Şaşılık kaymanın yönüne göre sınıflandırılır.
İçe kayma (Ezotropya)
En sık görülen çocukluk çağı şaşılığıdır.
Dışa kayma (Ekzotropya)
Özellikle uzağa bakarken veya dalgınlık sırasında belirginleşebilir.
Yukarı veya aşağı kaymalar
Daha nadirdir ve çoğu zaman ayrıntılı değerlendirme gerektirir.
Bebeklerde şaşılık normal midir?
Yaşamın ilk birkaç ayında ara sıra görülen kısa süreli göz kaymaları normal olabilir.
Ancak:
- Kayma sürekli ise,
- 4-6 aydan sonra devam ediyorsa,
- Tek göz sürekli kayıyorsa,
çocuk göz hastalıkları konusunda deneyimli bir göz doktoru tarafından değerlendirilmelidir
Şaşılık göz tembelliği yapar mı?
Evet.
Çocuklarda beyin çift görmeyi önlemek için kayan gözün görüntüsünü baskılar.
Bu durum zamanla ambliyopi (göz tembelliği) gelişmesine neden olabilir.
Bu nedenle şaşılık tedavisinde yalnızca gözlerin düzelmesi değil, görmenin korunması da hedeflenir.
Şaşılık nasıl teşhis edilir?
Tanı ayrıntılı göz muayenesi ile konur.
Gerekli değerlendirmeler:
- Görme keskinliği
- Göz numarası ölçümü
- Şaşılık açı ölçümü
- Göz hareketlerinin değerlendirilmesi
- Binoküler görme testleri
- Gerekirse nörolojik değerlendirme
Şaşılık nasıl tedavi edilir?
Tedavi şaşılığın nedenine göre planlanır.
Uygulanabilecek yöntemler:
Gözlük
Özellikle hipermetropiye bağlı içe kaymalarda ilk tedavidir.
Göz tembelliği tedavisi
Kapama tedavisi veya uygun diğer yöntemlerle görme artırılmaya çalışılır.
Prizmatik gözlükler
Bazı erişkin hastalarda çift görmeyi azaltabilir.
Botulinum toksini
Seçilmiş şaşılık tiplerinde uygulanabilir.
Şaşılık ameliyatı
Göz kaslarının yerleri veya gerginlikleri düzenlenerek gözlerin paralelliği sağlanmaya çalışılır.
Şaşılık ameliyatı nasıl yapılır?
Şaşılık ameliyatında göz küresi çıkarılmaz.
Cerrahi işlem gözün dışındaki kaslara uygulanır.
Ameliyat sırasında:
- Kaslar güçlendirilebilir,
- Gevşetilebilir,
- Yerleri değiştirilebilir.
İşlem genellikle genel anestezi altında yapılır ve aynı gün veya ertesi gün taburculuk mümkündür.
Erişkinlerde şaşılık tedavi edilebilir mi?
Evet.
Eskiden erişkin yaşta şaşılık ameliyatının yalnızca kozmetik olduğu düşünülürdü.
Oysa günümüzde uygun hastalarda ameliyat;
- Çift görmeyi azaltabilir,
- Baş pozisyonunu düzeltebilir,
- Derinlik hissini artırabilir,
- Kozmetik görünümü belirgin şekilde iyileştirebilir.
Şaşılık ameliyatından sonra tekrar eder mi?
Bazı hastalarda yıllar içinde tekrar kayma gelişebilir.
Bu durum;
- Şaşılığın tipine,
- Hastanın yaşına,
- Altta yatan nedene,
bağlıdır.
Gerekli durumlarda ikinci bir cerrahi planlanabilir.
Sık Sorulan Sorular
Şaşılık kendiliğinden düzelir mi?
Gerçek şaşılık genellikle kendiliğinden düzelmez. Erken değerlendirme önemlidir.
Şaşılık gözlükle düzelir mi?
Bazı hipermetropiye bağlı şaşılıklarda evet. Ancak her şaşılık tipi gözlükle düzelmez.
Şaşılık ameliyatı kaç saat sürer?
Ameliyatın süresi, müdahale edilecek kas sayısına göre değişmekle birlikte genellikle 30-90 dakika arasında sürer.
Şaşılık ameliyatı ağrılı mıdır?
Ameliyat sırasında ağrı hissedilmez. Sonrasında birkaç gün batma, kızarıklık ve hafif rahatsızlık görülebilir.
Yetişkinlerde şaşılık ameliyatı yapılabilir mi?
Evet. Yaş tek başına engel değildir. Uygun hastalarda başarılı sonuçlar alınabilir.
Son Güncelleme 6 Ağustos 2026 Saat 20:10 pm
