Halk arasında sıklıkla “göz nakli” olarak yanlış telaffuz edilen cerrahi müdahalenin asıl adı kornea naklidir (keratoplasti). Tıbbi olarak tüm bir göz küresinin nakledilmesi ve beyindeki görme sinirine bağlanması henüz mümkün değildir. Nakledilen doku, gözümüzün en ön kısmında yer alan, saat camı gibi bombeli ve tamamen şeffaf olan “kornea” tabakasıdır. Işığın göze girdiği ilk kapı olan kornea, saydamlığını veya düzenli kavisli şeklini kaybettiğinde, gözün içindeki retina ve sinir tabakaları ne kadar sağlıklı olursa olsun, dışarıdan gelen ışık içeriye net olarak ulaşamaz ve ciddi görme kayıpları (hatta körlük) meydana gelir. Kaşkaloğlu Göz Hastanesi olarak, saydamlığını yitirmiş bu dokuyu, ileri mikrocerrahi teknikleriyle sağlıklı bağışçı dokusuyla değiştirerek hastalarımızı yeniden ışıkla buluşturuyoruz.
Kornea Nakli (Keratoplasti) Hangi Durumlarda Yapılır?
Kornea dokusunun işlevini kaybetmesine neden olan pek çok hastalık ve durum vardır. Aşağıdaki sorunları yaşayan hastalar, kornea nakli için potansiyel birer adaydır:
İleri Derece Keratokonus: Korneanın öne doğru sivrileşerek incelmesi hastalığıdır. Hastalığın erken evrelerinde Cross-linking veya kontakt lenslerle görme korunabilirken, ilerlemiş ve korneada kalıcı beyaz lekeler (skar) oluşturmuş vakalarda tek çözüm kornea naklidir.
Büllöz Keratopati (Kornea Ödemi): Daha önceden geçirilmiş çok zorlu katarakt ameliyatları veya göz içi cerrahileri sonrasında, korneanın en alt tabakasındaki sıvı pompalayan “endotel” hücrelerinin hasar görmesi durumudur. Hücreler çalışmadığı için kornea şişer, bulanıklaşır ve üzerinde su dolu ağrılı kabarcıklar (bül) oluşur.
Kornea Distrofileri: Fuchs Endotel Distrofisi gibi genellikle genetik geçişli olan ve korneanın katmanlarında anormal madde birikimi veya hücre ölümüyle giden hastalıklardır. Yaş ilerledikçe görüşün tamamen kapanmasına neden olurlar.
Enfeksiyonlar ve Travmalar: Uçuk virüsünün (Herpes Simpleks) gözde yarattığı derin iltihaplar, göze asit/baz gibi kimyasal maddelerin sıçraması, travmatik delici yaralanmalar veya şiddetli bakteriyel enfeksiyonların geride bıraktığı opak (beyaz) lekeler nakil gerektirir.
Kornea Nakli Ameliyatı Yöntemleri Nelerdir?
Geçmiş yıllarda, korneanın sadece bir katmanı hasta olsa bile dokunun tamamı değiştirilmek zorundaydı. Ancak günümüz tıp teknolojisi sayesinde, “Lameller Keratoplasti” adı verilen yöntemlerle sadece hasarlı olan katman değiştirilebilmekte, sağlıklı katmanlar hastanın kendi gözünde bırakılmaktadır. Bu yaklaşım doku reddi riskini büyük ölçüde azaltır.
1. Tam Kat Kornea Nakli (Penetran Keratoplasti – PKP)
Hastalığın korneanın tüm katmanlarını (hem ön, hem orta, hem arka) tuttuğu durumlarda uygulanan en klasik yöntemdir. Hastanın bulanık korneası dairesel özel bir bıçakla (trepan) çıkartılır. Göz bankasından getirilen aynı çaptaki sağlıklı donör korneası, mikroskobik incelikteki özel iplerle göze çepeçevre dikilir. Bu dikişler hastanın iyileşme hızına ve oluşan astigmata göre aylar, hatta yıllar sonra doktor tarafından kademeli olarak alınır.
2. Ön Yarım Kat Kornea Nakli (DALK)
Özellikle keratokonus hastalarında veya korneanın sadece dış yüzeyinde leke bulunan durumlarda uygulanan çok özel bir yöntemdir. Korneanın altındaki sağlıklı pompa hücreleri (endotel tabakası) hastada bırakılarak, sadece hastalıklı olan üst tabaka değiştirilir. Hastanın kendi endotel hücreleri içeride kaldığı için, vücudun nakledilen dokuyu reddetme (rejeksiyon) riski tam kat nakillere göre çok daha düşüktür ve korneanın ömrü çok daha uzundur.
3. Dikişsiz Arka Kat (Endotel) Nakli (DMEK / DSEK)
Sadece kornea ödemi veya Fuchs distrofisi olan hastalara uygulanan modern bir cerrahidir. Korneanın üst tabakası sağlam olduğu için, sadece en alttaki hastalıklı hücre zarı (endotel) çıkartılır. Yerine donörden alınan incecik hücre zarı, çok küçük bir kesiden göz içine rulo yapılarak sokulur. Göz içine verilen özel bir gaz balonu yardımıyla bu ince zar korneanın arkasına dikişsiz olarak yapıştırılır. Kesi çok küçük olduğu için dikiş gerekmez, estetik olarak mükemmel sonuç verir ve hastanın görmesi birkaç hafta içinde inanılmaz bir hızla düzelir.
Kornea Naklinde Kan Grubu Uyumu ve Doku Reddi
Organ nakilleri arasında (kalp, böbrek, karaciğer) en başarılı olanı kornea naklidir. Kornea damarsız (avasküler) bir doku olduğu için, vücudun bağışıklık sistemi hücreleri bu bölgeye kolay kolay ulaşamaz. Bu damarsız yapı sayesinde kornea nakillerinde kan grubu veya doku uyumu aranmaz.
Bununla birlikte, nadir de olsa her organ naklinde olduğu gibi “Doku Reddi” (Rejeksiyon) riski mevcuttur. Hastanın bağışıklık sistemi yeni korneayı yabancı olarak algılayıp saldırabilir. Doku reddi aylar veya yıllar sonra bile ortaya çıkabilen bir durumdur.
Hastaların her zaman tetikte olması gereken doku reddi belirtileri şunlardır:
Gözde ani başlayan kızarıklık,
Işığa karşı artan hassasiyet ve kamaşma,
Daha önce net olan görüşün aniden bulanıklaşması,
Gözde sızı veya ağrı hissi.
Bu belirtilerden herhangi biri hissedildiğinde derhal hekime başvurulmalıdır. Erken müdahale edildiğinde, yoğun kortizonlu göz damlaları ile doku reddi %90 oranında başarıyla durdurulabilir ve korneanın saydamlığı korunur. Kaşkaloğlu Göz Hastanesi kornea birimi uzmanları, ileri cerrahi teknikler ve ameliyat sonrası titiz takip programlarıyla, hastalarımızın yaşam boyu aydınlık ve berrak bir görüşe sahip olmasını sağlamaktadır.
