Diyabetik Retinopati (Şeker Hastalığının Göze Etkisi)

Diyabetik retinopati, diyabet (şeker hastalığı) nedeniyle gözün arka kısmında bulunan retinadaki küçük kan damarlarının zarar görmesi sonucu ortaya çıkan ciddi bir göz hastalığıdır. Diyabeti olan kişilerde görme kaybının en önemli nedenlerinden biridir. Ancak erken tanı, düzenli retina kontrolleri ve zamanında uygulanan tedavi ile görme kaybı büyük ölçüde önlenebilir.

Diyabetik retinopati başlangıçta hiçbir belirti vermeyebilir. Bu nedenle görmesi tamamen normal olan diyabet hastalarında bile düzenli retina muayenesi büyük önem taşır.

Diyabetik Retinopati Nedir?

Retina, gözün ışığı algılayan ve görmeyi sağlayan sinir tabakasıdır. Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri, retinayı besleyen ince damarların yapısını bozar.

Zamanla;

• Damar duvarlarında zayıflama,

• Küçük kanamalar,

• Sıvı sızıntıları,

• Damar tıkanıklıkları,

• Oksijensiz kalan bölgelerde yeni ve anormal damar oluşumu

gelişebilir.

Bu değişikliklerin tamamına diyabetik retinopati adı verilir.

Kimlerde Görülür?

Hem Tip 1 hem de Tip 2 diyabet hastalarında görülebilir.

Risk şu durumlarda artar:

• Diyabet süresinin uzun olması

• Kan şekerinin iyi kontrol edilememesi

• Yüksek HbA1c düzeyi

• Hipertansiyon

• Böbrek hastalığı

• Yüksek kolesterol

• Sigara kullanımı

• Gebelik (diyabetli kadınlarda)

Diyabet süresi uzadıkça retinopati gelişme olasılığı da artmaktadır.

Diyabetik Retinopatinin Belirtileri

Erken evrede çoğu hastada hiçbir belirti yoktur.

Hastalık ilerledikçe şu şikâyetler görülebilir:

• Bulanık görme

• Görmede dalgalanma

• Görme azalması

• Göz önünde uçuşan siyah noktalar

• Görme alanında koyu gölgeler

• Ani görme kaybı

• Gece görmesinde azalma

Ani görme kaybı genellikle göz içi kanaması veya ileri retina hastalığının belirtisi olabilir.

Diyabetik Retinopatinin Evreleri

Hafif ve Orta Nonproliferatif Diyabetik Retinopati

Hastalığın erken dönemidir.

Retinada küçük kanamalar ve damar değişiklikleri görülür. Bu dönemde çoğu hastanın görmesi normal olabilir.

En önemli tedavi kan şekerinin iyi kontrol edilmesi ve düzenli retina takibidir.

İleri Nonproliferatif Diyabetik Retinopati

Retinadaki damar tıkanıklıkları artar ve retina yeterince oksijen alamaz.

Bu hastalar yeni damar oluşumu açısından yüksek risk altındadır.

Proliferatif Diyabetik Retinopati

Hastalığın ileri evresidir.

Oksijensiz kalan retina, yeni ancak sağlıksız damarlar oluşturur.

Bu damarlar;

• Kolayca kanayabilir,

• Göz içine kanama yapabilir,

• Retina üzerinde çekintiye neden olabilir,

• Retina dekolmanına yol açabilir.

Bu evrede tedavinin geciktirilmemesi büyük önem taşır.

Diyabetik Makula Ödemi Nedir?

Makula, ayrıntılı görmeden sorumlu retina bölgesidir.

Diyabete bağlı damar sızıntıları makulada sıvı birikmesine neden olabilir.

Bu duruma diyabetik makula ödemi denir.

Diyabetik makula ödemi, diyabet hastalarında görme azalmasının en sık nedenlerinden biridir.

Diyabetik Retinopati Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı ayrıntılı retina muayenesi ile konur.

Gerektiğinde şu tetkikler uygulanır:

• Göz dibi muayenesi

• OCT (Optik Koherens Tomografi)

• OCT Anjiyografi (OCTA)

• Fundus Floresein Anjiyografi (FFA)

• Renkli fundus fotoğrafı

Bu incelemeler sayesinde hastalığın evresi ve en uygun tedavi yöntemi belirlenebilir.

Diyabetik Retinopati Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi hastalığın evresine göre planlanır.

Kan Şekerinin Kontrolü

Başarılı tedavinin temelini iyi diyabet kontrolü oluşturur.

Kan şekeri, HbA1c, tansiyon ve kolesterol değerlerinin kontrol altında tutulması hastalığın ilerlemesini yavaşlatır.

Göz İçi Enjeksiyonları

Diyabetik makula ödemi ve bazı ileri retina hastalıklarında en sık uygulanan tedavi yöntemidir.

Anti-VEGF ilaçları veya uygun hastalarda kortizon içeren ilaçlar göz içine uygulanarak ödem azaltılır ve görmenin korunması amaçlanır.

Tedavi çoğu zaman belirli aralıklarla tekrarlanır.

Retina Lazer Tedavisi

Özellikle proliferatif diyabetik retinopatide uygulanan panretinal fotokoagülasyon (PRP) lazer tedavisi, yeni damar oluşumunu azaltmayı ve ciddi komplikasyonları önlemeyi amaçlar.

Bazı hastalarda lazer tedavisi göz içi enjeksiyonları ile birlikte uygulanabilir.

Vitrektomi Ameliyatı

İleri evre diyabetik retinopatide;

• Yoğun göz içi kanaması,

• Retina üzerinde çekinti,

• Traksiyonel retina dekolmanı,

geliştiğinde vitrektomi ameliyatı gerekebilir.

Ameliyat sırasında göz içindeki kan temizlenir, zarlar soyulur ve retina mümkün olduğunca normal anatomik yapısına kavuşturulur.

Diyabetik Retinopatiden Korunmak Mümkün müdür?

Evet.

Her ne kadar tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da risk önemli ölçüde azaltılabilir.

Bunun için:

• Kan şekeri iyi kontrol edilmelidir.

• HbA1c hedef değerlerde tutulmalıdır.

• Tansiyon ve kolesterol kontrol edilmelidir.

• Sigara bırakılmalıdır.

• Düzenli egzersiz yapılmalıdır.

• Retina kontrolleri aksatılmamalıdır.

Diyabet Hastaları Ne Sıklıkla Retina Muayenesi Olmalıdır?

Diyabet tanısı alan her birey, görmesi normal olsa bile düzenli retina muayenesi yaptırmalıdır.

Retinopati saptanmayan hastalarda çoğu zaman yılda en az bir kez retina kontrolü önerilir. Retinopati gelişmiş hastalarda ise kontrol sıklığı hastalığın evresine göre retina uzmanı tarafından belirlenir.

Sonuç

Diyabetik retinopati, diyabetin en önemli göz komplikasyonlarından biridir. Hastalık erken dönemde belirti vermeyebilir ancak düzenli retina muayeneleri sayesinde erken teşhis edilebilir. Günümüzde OCT, göz içi enjeksiyonları, retina lazer tedavisi ve vitrektomi cerrahisi gibi modern yöntemlerle birçok hastada görme korunabilmekte ve ciddi görme kaybı önlenebilmektedir.

Kaşkaloğlu Göz Hastanesi’nde diyabetik retinopati tanı ve tedavisi, Prof. Dr. Mahmut Kaşkaloğlu liderliğinde deneyimli retina uzmanları tarafından gerçekleştirilmektedir. Hastanemizde ileri retina görüntüleme sistemleri, modern lazer teknolojileri, göz içi enjeksiyon tedavileri ve vitrektomi cerrahisi ile hastalara güncel ve kişiye özel tedavi seçenekleri sunulmaktadır.